Over ministers zonder tanden en journalistiek zonder inhoud

Over het algemeen link ik naar artikelen of blogposts die inspiratie vormen voor m’n stukjes op deze site. Deze keer doe ik het anders: ik plaats de volledige tekst (vanzelfsprekend met verwijzing) en probeer te beschrijven hoe ik zo’n stuk lees en wat ik er uit haal. Misschien een aardige blik “achter de schermen” van mijn schrijfproces.

Het artikel dat ik voor dit experiment uitkoos werd vandaag (15 januari 2015) om 20:15 geplaatst op nieuwswebsite nu.nl. Vooralsnog is het niet geupdate, maar zou natuurlijk nog kunnen gebeuren. De aard van het artikel wekt echter niet de indruk dat een update in de pijpleiding zit.

Over het algemeen word ik aangetrokken door koppen – ik verwacht dat dat voor meer lezers geldt. Daarbij gaat mijn interesse vooral uit naar clickbait koppen waar de suggestie van uit gaat dat de inhoud minder waarmaakt dan wordt beloofd. De kop “Minister Koenders dreigde Turkije direct te verlaten” is hier een aardig voorbeeld van. Daarmee bedoel ik dat het een kop is die uitademt dat er niet veel meer van te maken was. Een dreigement van een minister dat hij meteen weer gaat vertrekken is geen heel krachtige stellingname en bovendien staat minister Koenders eerder bekend als een compromissensluiter dan als een activist. Laten we de tekst eens bekijken.

Minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) heeft gedreigd Turkije stante pede te verlaten toen tijdens zijn bezoek begin deze maand de Nederlandse journaliste Frederike Geerdink werd vastgenomen. 

Dat zei hij donderdag in de Tweede Kamer.

”Ik heb op het punt gestaan om weg te gaan”, aldus de bewindsman. Als de (sic) Geerdink niet direct zou worden vrijgelaten zou hij vertrekken, liet hij zijn Turkse gesprekspartners weten toen hij op de hoogte was gesteld van de aanhouding van de correspondente.

De in de Turkse-Koerdische stad Diyarbakir wonende Geerdink werd kort daarop vrijgelaten. Een dag later werd opnieuw een Nederlandse verslaggever opgepakt.

Dat was volgens Koenders ”beroerd” om te horen. Ook deze Nederlands-Turkse journalist Mehmet Ulger kwam snel weer vrij.

Nu kan ik natuurlijk niet voor iedereen spreken, maar wat ik in dit stuk lees is een apologie van een krachteloos bewindsman (vertegenwoordiger van een krachteloze regering). Als je als minister serieus werk wil maken van de bescherming van je landgenoten, geef je aan dat je leger de gevangengenomen journaliste persoonlijk komt ophalen als ze niet wordt vrijgelaten. Nu denk ik dat dat een ongelooflijk stom dreigement zou zijn geweest, maar Koenders’ daadwerkelijke ‘dreigement’ wordt daar niet sterker of indrukwekkender van.

Daar komt bij dat het in de rede ligt om te veronderstellen dat Geerdink juist werd opgepakt OMDAT Koenders in Turkije was. Ik kan me geen betere manier voorstellen waarop de regering van premier Erdogan Koenders zou kunnen intimideren. Dit wordt volgens mij mede onderschreven door het feit dat er de volgende dag (na het vertrek van Koenders) nogmaals een journalist werd opgepakt. Dit zijn plaagstootjes, een manier om aan te geven dat de Turkse regering doet wat ze zelf willen en dat niemand daar een vuist tegen kan maken.

Interessant is ook de regel dat Koenders zijn “Turkse gesprekspartners” te kennen gaf meteen te vertrekken als de journaliste niet werd vrijgelaten. In een eerder artikel op nu.nl wordt nog aangegeven dat Koenders zijn Turkse tegenhanger te kennen had gegeven dat uitblijven van vrijlating gevolgen zou hebben en dat daaropvolgend tot vrijlating werd overgegaan. Het ligt in m’n aard overal iets achter te zoeken en ik lees in “Turkse gesprekspartners” iets heel anders dan minister Mevlüt Çavuşoğlu, Koenders’ collega. Wat veranderde er in de negen dagen tussen het eerste en het tweede artikel? Besefte iemand op het ministerie dat de eerste claim van contact tussen beide ministers niet hard te maken was?

Let ook op de regel dat de betreffende journaliste “kort daarop” werd vrijgelaten. Die zin suggereert een oorzakelijk verband tussen Koenders opstelling en de uiteindelijke vrijlating zonder hem daadwerkelijk aan te tonen. Ik heb er even een aantal stukjes op nagelezen maar Geerdink maakt in ieder geval nergens melding van een plotseling onderbroken verhoor, een gebeurtenis die wat harder zou aantonen dat er sprake was van druk van buitenaf. Koenders zelf legt dit verband voor zover ik kan lezen ook niet, wat wel zo verstandig is lijkt me. Aannemen dat het verband er wel is lijkt me een typisch geval van post hoc ergo propter hoc. Puur het geval dat Koenders eerst “dreigde” en dat Geerdink vervolgens werd vrijgelaten bewijst nog niet dat dreigement rechtstreeks tot vrijlating leidde.

Als laatste uw aandacht voor de regel die beschrijft hoe Koenders reageerde op het nieuws dat er een tweede journalist was opgepakt. Dat was schijnbaar “beroerd” om te horen. Deze zin stoort me om een aantal redenen. Op de eerste plaats is “beroerd” een slachtoffer-woord, het is een woord zonder kracht. Van een minister van Buitenlandse Zaken zou ik willen horen dat hij boos wordt van zulk nieuws. Op de tweede plaats interesseert het me eigenlijk niet hoe Koenders zich voelt. Hij is niet in Turkije als Bert Koenders, hij is daar als Nederlands minister van Buitenlandse Zaken. Zijn persoonlijke gevoelens doen daar niet ter zake, hoe interessante en dramatische televisie het ook kan opleveren (zie de toespraak van ex-minister Timmermans na de MH17 ramp).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *